Kortyzol jest hormonem steroidowym wydzielanym przez nadnercza.

Produkcja kortyzolu w organizmie człowieka uzależniona jest od hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), wytwarzanego przez przysadkę mózgową. 

Receptory kortyzolowe znajdują się niemal we wszystkich komórkach organizmu, dlatego kortyzol wpływa na funkcjonowanie całego organizmu regulując pracę wielu narządów i układów.

Kortyzol jest uwalniany w odpowiedzi organizmu na czynniki stresogenne (stres emocjonalny, psychiczny i fizyczny).

Funkcje kortyzolu:

– regulacja metabolizmu: wpływa na metabolizm białek, tłuszczów i węglowodanów, pomagając organizmowi w pozyskiwaniu energii zwiększając poziom glukozy we krwi.

– reakcja na stres: mobilizuje zasoby energetyczne, zwiększając poziom glukozy we krwi.

– właściwości przeciwzapalne: hamuj reakcje zapalne.

– wpływa na układ immunologiczny: może modulować odpowiedź immunologiczną, ograniczając nadmierną reakcję układu odpornościowego

– regulacja ciśnienia krwi: wspiera funkcjonowanie układu krążenia.

– wpływa na sen i rytm dobowy: reguluje cykle snu i czuwania, ma wpływ na poziom energii w ciągu dnia.

Podwyższony kortyzol może być spowodowany:

przewlekłym stresem,

zespołem Cushinga,

nowotworami,

depresją,

anoreksją, 

nadczynnością lub niedoczynnością tarczycy,

infekcjami i stanami zapalnymi,

alkoholizmem,

przyjmowaniem niektórych leków.

Wyrzut kortyzolu wyzwala silne pobudzenie współczulnego układu nerwowego:

– naczynia krwionośne ulegają zwężeniu i wzrasta ciśnienie tętnicze krwi;

– przyśpiesza akcja serca;

– następuje wzrost stężenia glukozy we krwi;

– dochodzi do uwolnienia wapnia z kości (mięśnie kurczą się prawidłowo i szybko);

– wyostrzają się zmysły;

– następuje zwiększona produkcja śliny i potu;

– rozszerzają się źrenice.

Przewlekły podwyższony poziom kortyzolu może prowadzić do negatywnych skutków, takich jak:

przyrostu masy ciała;

obniżonej odporność i podatności na infekcje;

problemów psychicznych, zaburzeń nastroju, obniżonego samopoczucia;

zaburzeniem pamięci, myślenia i koncentracją;

zaburzeń hormonalnych i chorób autoimmunologicznych;

nadmiernego apetytu i pragnienia;

nasilonego oddawania moczu;

zwiększenia poziomu glukozy we krwi;

rozkładu białek mięśniowych;

problemów z zasypianiem i bezsenność;

nadciśnienia;

problemów skórnych (rozstępów, trądziku, podatności na siniaki);

mniej odżywionych i dotlenionych tkanek;

przewlekłych bólów i zawrotów głowy;

zaburzeń układu nerwowego (drżenie rąk, napady gorąca, zaburzenia czucia, obniżenie progu bólu, drgawki, parestezje);

tworzenia się obrzęków.

Niedobór kortyzolu może prowadzić do choroby Addisona, której efektami są:
osłabienie;
spadek masy ciała;
obniżenie ciśnienia tętniczego;
przewlekłe zmęczenie;
hipoglikemia (niski poziom glukozy we krwi);
utrata apetytu;
problemy trawienne (biegunka, wymioty, nudności);
nadmierny apetyt na sól;
zmiany w pigmentacji skóry (ciemne plamy).

Stres jest jednym z głównych czynników wpływających na kondycję skóry.

Objawami silnego stresu na skórze są:


– uszkodzona warstwa hydrolipidowa (sucha, podrażniona, nadwrażliwa skóra),
– przyśpieszone procesy starzeniowe (zmarszczki, utrata sprężystości i elastyczności skóry),
– sińce pod oczami, opuchnięcia i obrzęki,
– pojawiające się wykwity, trądzik i nadprodukcja sebum,
– szara, ziemnista, pozbawiona blasku skóra,
– zmęczony wyraz twarzy,
– odwodniona skóra,
– przebarwienia, plamy i zmiany w kolorycie skóry,
– spowolnione rogowacenie obumarłych komórek naskórka (zatkane pory, zaskórniki i krostki),
– rozszerzone naczynka, zaczerwienienia i czerwone plamy,
– świąd, pieczenie i nieprzyjemne napięcie skóry.

Redukcja poziomu kortyzolu:

 

– relaksacja (hobby, pasja, aktywności relaksacyjne);

– zarządzanie stresem (medytacja, joga, techniki oddechowe);

– dbanie o zdrowy tryb odżywiania i odpowiednie nawadnianie,

– podejmowanie aktywności fizycznej i dopasowanie treningów do indywidualnych możliwości,

– odpowiednia ilość i higiena snu,

– unikanie niezdrowych nawyków,

– praktykowanie dbania o siebie,

– spędzanie czasu pośród natury,

– wyznaczanie granic,

– praktykowanie uważności,

– podejmowanie wyzwań,

– przejęcie kontroli nad swoim życiem,

– suplementacja (L-teanina, ekstrakt z korzenia maca, ekstrakt z różeńca górskiego, ekstrakt z miłorzębu japońskiego, ashwagandha, ekstrakt z wiśni Montmorency, ekstrakt z męczennicy cielistej, ekstrakt z owocu cytryńca chińskiego, ekstrakt z liści bazylii azjatyckiej, omega-3).

Kortyzol jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu, 

ale przewlekle podwyższony lub obniżony 

może być naprawdę szkodliwy w konsekwencjach. 

Regulowanie jego poziomu pozwoli na zachowanie homeostazy w organizmie.